Μάϊκλ Χέρτσφελντ : «Η θεσμική εδραίωση της ευθυνοφοβίας: η επιστημονική αξιοκρατία και η νεοφιλελεύθερη απειλή»

  ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 

Διάλεξη του γνωστού κοινωνιολόγου Profesor. Michael Herzfeld
http://www.harvardscience.harvard.edu/directory/researchers/michael-herzfeld

ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
 «ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΟΛΙΤΗΣ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

«Η θεσμική εδραίωση της ευθυνοφοβίας: η επιστημονική αξιοκρατία και η νεοφιλελεύθερη απειλή» είναι το θέμα της διάλεξης του γνωστού από κοινωνιολογικές έρευνες στο νομό μας professor Michael Herzfeld από το πανεπιστήμιο Harvard, που θα διεξαχθεί στην ελληνική γλώσσα και διοργανώνεται στο πλαίσιο του διατμηματικού μαθήματος Επιστήμων Πολίτης που διδάσκεται στο πανεπιστήμιο Κρήτης.

Η διάλεξη θα δοθεί στον Πολυχώρο Πολιτισμού του δήμου Ηρακλείου (Παλιά Λαχαναγορά, Λεωφ. Σοφοκλή Βενιζέλου) την Παρασκευή 16 Απριλίου 2010 και ώρα: 18:00

Για τη μεταφορά φοιτητριών/φοιτητών και πολιτών τo λεωφορείο του πανεπιστημίου θα αναχωρήσει στις 16:30 από την είσοδο της πανεπιστημιούπολης Ρεθύμνου (Γάλλος).

Ο Μάϊκλ Χέρτσφελντ είναι καθηγητής της ανθρωπολογίας και πρόεδρος του τμήματος κοινωνικής ανθρωπολογίας (μέρους του τομέα ανθρωπολογίας) του πανεπιστημίου Χάρβαρντ (ΗΠΑ), όπου διατελεί και επιθεωρητής ευρωπαϊκής εθνολογίας στο μουσείο Πίμποντι (Peabody). Ήταν συντάκτης του διεθνούς κύρους περιοδικού American Ethnologist (1994-98) και υπηρετεί σε πολλές διευθύνουσες επιτροπές άλλων επιστημονικών περιοδικών (μεταξύ των οποίων και το Journal of Modern Greek Studies και το Ethnologie Française).

Συγγραφέας δέκα βιβλίων (μεταξύ τους το Cultural Intimacy: Social Poetics in the Nation-State (2η έκδοση, 2005), το The Body Impolitic: Artisans and Artifice in the Global Hierarchy of Value (2004) και το Evicted from Eternity: The Restructuring of Modern Rome και πολλών άρθρων και βιβλιοκρισιών, έχει κάνει επιτόπια έρευνα-που έγινε με την υποστήριξη διάφορων επιστημονικών ιδρυμάτων-στην Ελλάδα, στην Ιταλία, και στην Ταϊλάνδη, με θέματα που συμπεριλαμβάνουν τον ανδρισμό και τη ζωοκλοπή στην ορεινή Κρήτη, τις κοινωνικές επιπτώσεις της ιστορικής αναστύλωσης σε τρεις πόλεις (Ρέθυμνο, Ρώμη και Μπάγκοκ), τη μαθητεία στις παραδοσιακές τέχνες στο Ρέθυμνο, τις σχέσεις μεταξύ της λαογραφίας και της παραγωγής της εθνικής ταυτότητας, και την εθνογραφική βιογραφία του κρητικού μυθιστοριογράφου Ανδρέα Νενεδάκη.

Έχει ασχοληθεί επίσης με διάφορα επιστημολογικά και θεωρητικά θέματα. Δύο από τα βιβλία του (Πάλι Δικά μας και Η ανθρωπολογία μέσα από τον καθρέφτη) έχουν εμφανισθεί στα ελληνικά με τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια και η έκδοση και των Η ποιητική του ανδρισμού, πολιτισμική οικειότητα, και πορτραίτο μιας ελληνικής φαντασίας (για τον Νενεδάκη) από τον ίδιο εκδοτικό οίκο.
Βιβλία του έχουν μεταφρασθεί και στα κινέζικα, ιταλικά, γαλλικά, βουλγαρικά, πολωνικά, σερβικά και πορτογαλικά, και ο ίδιος γράφει τακτικά στα αγγλικά, ελληνικά, γαλλικά, ιταλικά και ταϊλανδικά. Είναι επίσης ο κινηματογραφιστής και παραγωγός μιας εθνογραφικής ταινίας για τη Ρώμη.
 Οι εργασίες του Michael Herzfeld έχουν τιμηθεί με διάφορες διακρίσεις, μεταξύ των οποίων το Βράβειο J.B. Donne για την ανθρωπολογία της τέχνης (1990) και το μετάλλιο Rivers (1994) του Βασιλικού Ιδρύματος Ανθρωπολογίας στο Λονδίνο και το Βραβείο J.I. Staley (1994) της σχολής αμερικανικής έρευνας στο Σάντα Φε. (1994). Το 1997 εξελέγη μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών. Το 2005 τιμήθηκε ως επίτιμος διδάκτωρ του ελεύθερου πανεπιστημίου Βρυξελλών (Université Libre de Bruxelles) στο Βέλγιο.

         «Η θεσμική εδραίωση της ευθυνοφοβίας:
      η επιστημονική αξιοκρατία και η νεοφιλελεύθερη απειλή»

Η σημερινή παγκοσμιοποίηση, παρόλο που συχνά καλύπτει επίμονες τάσεις πολιτισμικής συντηρητικότητας και αντίστασης στην ομοιοποίηση, έχει ήδη επιβάλλει μια ιεράρχηση αξιών που απειλεί να αφανίσει τις κύριες πηγές πολιτικής ανανέωσης. Η άνοδος ενός δήθεν ενιαίου οικονομολογικού λόγου, εξάλλου, διαιωνίζει τις θετικιστικές διαστάσεις της κρατικής και διεθνούς διοικητικής σκέψης, διαστάσεις που διαδέχθηκε από μια παλαιότερη, αποικιοκρατική τάξη. Αλλά εκείνο που δημιουργεί το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η τάση προς οριοποίηση των πιο ασθενών στοιχείων του πληθυσμού μαζί με την ταξική ταπείνωση του ακαδημαϊκού χώρου.
Βασικό θέμα της ανακοίνωσής μου είναι η ανάλυση των λεγόμενων μέσων αξιολόγησης, που συχνά λειτουργούν, αντίθετα, να μειώσουν την υπευθυνότητα των φορέων.
Πρόκειται για την ίδια ρητορεία που επικαλούνται όσοι προωθούν την αστική ανάπτυξη (αγγλιστί gentrification) στο όνομα της ποιοτικής βελτίωσης αλλά με τελικό αποτέλεσμα την αποδυνάμωση της τοπικής κοινωνίας και την καταστροφή των προϋπαρχόντων κοινωνικών δεσμών. Με άλλα λόγια, ο σκοπός της ομιλίας είναι να ανιχνεύσει την επίδραση της νεοφιλελεύθερης οικονομικής ιδεολογίας που διέπει όλο και περισσότερο και την πανεπιστημιακή παραγωγή και την κοινωνική ζωή των αστικών κέντρων, για να καταλήξουμε σε μια σωστή εκτίμηση της επιρροής της οικονομικής παγκοσμιοποίησης όσο στο σύστημα αξιών που κατευθύνει την καθημερινή ζωή τόσο και στη διαχείριση της ίδιας της καθημερινότητας.
Θα προτείνω εξάλλου ένα μοντέλο περιγραφής αυτών των διαδικασιών, σύμφωνα με το οποίο βλέπουμε μια σταδιακή φθορά της προσωπικής και ομαδικής υπευθυνότητας, οφειλόμενη προφανώς στην κυνική μεταχείριση της ρητορείας της αξιολόγησης. Θέλω να δηλώσω σαφέστατα ότι δεν απορρίπτω το ιδεώδες της αξιοκρατίας. Αντίθετα, εκείνο που περιγράφω είναι η χρήση της αξιοκρατικής ρητορείας και των συμβόλων της λεγόμενης «κοινωνίας των πολιτών» για σκοπούς που συνεπώς υπονομεύουν τους αληθινούς σκοπούς της αξιοκρατίας και της υπευθυνότητας.
 Κύριο αναλυτικό εργαλείο σ’ αυτή την προσπάθειά μου είναι αφενός η «θεωρία της πρακτικής» (θεωρία που αποβλέπει στη διαλεύκανση διαδικασιών και όχι στη προώθηση των ρητορικών μιμήσεων της πραγματικότητας σε μορφή γενικεύσεων), αφετέρου η εθνογραφική έρευνα (που συχνά αποκαλύπτει τις διαστάσεις της πολιτισμικής οικειότητας που φανερώνουν τη διεξαγωγή των εν λόγω διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένων παραδειγμάτων συνεργασίας μεταξύ επίσημων αρχών και παραοικονομίας η ακόμη και υπόκοσμου). Θα απεικονίσω τα σχετικά πορίσματα με βάση τις έρευνες που έχω διεκπεραιώσει στην Ελλάδα, στην Ιταλία και στην Ταϊλάνδη.
Τέλος, σκιαγραφώ τη διαφορά μεταξύ της «κοινωνίας των πολιτών» (civil society) και της «δομής των πολιτικών αξιών» (structure of civic values), τονίζοντας ότι, σε πολλές περιπτώσεις, η κοινωνία των πολιτών αντιτίθεται όχι μόνο στο κράτος αλλά και στις νομικές αρχές που τυπικά διέπουν τη δράση των υπηρεσιών. Αν δεν στρέψουμε το βλέμμα μας απ’ το ιδεώδες αυτό για να κοιτάξουμε προσεκτικά την πραγματική λειτουργία των διάφορων φορέων και τους τρόπους με τους οποίους εκμεταλλεύονται αυτό το ίδιο ιδεώδες, δε θα καταλάβουμε ποτέ πώς και γιατί μια αντιδημοκρατική και αντικοινωνική ιδεολογία κατάφερε, και καταφέρει συνεχώς, να αιχμαλωτίσει την καθημερινή ζωή των ανθρώπων και να την υποδουλώσει σε καθαρά οικονομικά συμφέροντα.


Βιβλιογραφία:
- Herzfeld, Michael (1992), The Social Production of Indifference: Exploring the Symbolic Roots of Western Bureaucracy. Oxford: Berg.
- Herzfeld, Michael (2002), The Absent Presence: Discourses of Crypto-Colonialism. South Atlantic Quarterly 101:899-926.
- Herzfeld, Michael (2005), Cultural Intimacy: Social Poetics in the Nation-State. New York: Routledge.
- Herzfeld, Michael (2006), Spatial Cleansing: Monumental Vacuity and the Idea of the West. Journal of Material Culture 11: 127
- Herzfeld, Michael (2009), Evicted from Eternity: The Restructuring of Modern Rome. Chicago: University of Chicago Press.
- Malaby, Thomas M. (2003), Gambling Life: Dealing in Contingency in a Greek City. Urbana: University of Illinois Press.
- Schneider, Jane, and Peter Schneider (1996), Civil Society versus Organized Crime: Local and Global Perspectives. Critique of Anthropology 21: 427-446.
- Scott, James C. (1998), Seeing Like a State: How Certain Schemes to Improve the Human Condition Have Failed. New Haven: Yale University Press.
- Smith, Neil (2006), Gentrification Generalized: From Local Anomaly to Urben «Regeneration» as Global Urban Strategy. In Melissa S. Fisher and Greg Downey, eds., Frontiers of Capital: Ethnographic Reflections on the New Economy (Durham: Duke University Press), pp. 191-208.
- Strathern, Marilyn, ed. (2000), Audit Cultures: Anthropological Studies in Accountability, Ethics, and the Academy. London: Routledge.

ΤΟΥ ΝΑΝΟΥ ΒΑΛΑΩΡΙΤΗ*: Η αληθινή μας συγγένεια, η γλώσσα

ΙΩΣΗΦ ΒΕΝΤΟΥΡΑΣ, Κυκλώνιο, εκδόσεις Μελάνι, σελ. 36
Γράφοντας μια γλώσσα διαφορετική από εκείνη που διαβάζω καθημερινά με εκτοπισμένα επίθετα, ρήματα, ουσιαστικά, είναι ίσως αυτή η Γλώσσα των θεών που λένε διαφορετικά το κάθε πράμα

Βλέπω λέβητα αναβράζοντα/ και το πρόσωπον αυτού/ είναι προς βορράν
(Ιερεμίας)
είναι η μη γλώσσα της Παλιάς διαθήκης (τώρα, όπως τη λέμε της Βίβλου), που την ξεχνάμε, κι όμως έρχεται να μας θυμίσει ότι οι τολμηρές μεταφορές δεν είναι μόνο της δικής μας εφεύρεσης αλλά έχουν δοκιμαστεί σε μια μετάφραση πολύ παλιά:
Ο Γιόσεφ μπεν Μαλκά/ εξόριστος της θάλασσας/ με την έρημο στο στόμα/ πενθούσε την πηγή/ κι ήταν ο λόγος του πληγή/ και η πληγή του λόγος
(Ιωσήφ Βεντούρας)
Λόγος λοιπόν και πληγή και πηγή πηγάζουν από την ίδια εμπειρία - που θα 'ταν κάτι που θα μπορούσε να ειπωθεί: Διασπορά/Ολοκαύτωμα.
Κοιτάζοντας για πολλή ώρα έναν πίνακα ενός μεγάλου ζωγράφου - ο κόσμος που βλέπουμε γύρω μας αλλάζει παραμέτρους και γίνεται κάτι που δεν είχαμε δει προηγουμένως. Έτσι, όταν διαβάζει κανείς ποιήματα που μας κάνουν να αισθανόμαστε διαφορετικά, αυτό σημαίνει ότι η γλώσσα του γράφοντος αναβλύζει από μια πηγή - ίσως άγνωστη σε μας αλλά που μας την γνωρίζει αυτός που γράφει.
Αυτό το αίσθημα έχω όταν διαβάζω τα ποιήματα στο Κυκλώνιο του Ιωσήφ Βεντούρα. Έχω την εντύπωση ότι ακούω να κουδουνίζει πίσω από τις ελληνικές λέξεις μιας άλλης γλώσσας -που είναι και δεν είναι του γράφοντος- εφόσον σχηματίζει κάτι πέρα από ένα υποκείμενο -εννοώ βέβαια ένα άτομο- και εμπίπτει σε μια συλλογική έκφραση.
Το ολιγοσέλιδο βιβλίο ποιητικής γραφής του Ιωσήφ Βεντούρα είναι ένα τέτοιο εγχείρημα - που έχει το αποτέλεσμα να μας βάζει σ' ένα τρόπο συλλογικότητας, μιας εμπειρίας που αν και είναι ατομική απλώνεται πέρα από τα άτομα σε κάτι που μας αφορά.

Μια συντομογραφία στο ύφος, σαν να έχει στυφτεί ένας καρπός, συχνά στυφός, μα και πώς γίνεται αυτό με τέτοια λιτά μέσα;
Νύχτα/ Ήτανε νύχτα με γραφίδα/ Χάραζε τον αριθμό// Κύριε/ Πώς;

Ατό το «πώς;» είναι το παν. Όλα και τίποτα. Τίποτα και όλα. Στην κόψη επάνω της γραφής αναδύεταi κάτι πρωτόγνωρο -η γραφή σαν αριθμός- μια άλλη χρήση της. Σαν ήχος καμπάνας.
Δεν μ' αρέσει ιδιαίτερα το Θέμα, με κεφαλαίο Θήτα, στα ποιήματα. Το προτιμώ να υποφώσκει, να διαλύεται, να απλώνεται - ώστε να μπορώ να πλέω μέσα του.
Όταν το ποίημα γίνεται κυριολεκτικό χάνει την οντότητά του. Όμως, άμα η κυριολεξία γίνεται ο λόγος του Κυρίου, -ένας άλλος λόγος- μια γραφή κάποιου άλλου, τότε συμμετέχω:
Υπεράνω των ύμνων/ Στο λαμπύρισμα της γλώσσας/ Αιωρείται το τώρα/ Ευλογητός που γυμνώθηκε/ Και γυμνός πορεύθηκε/ Ευλογητός/ Ο κληρωτός της μοίρας// Ας μεγαλύνεται η μνήμη του/ Ας ευλογείται.
Σ' αυτή την προσευχή για τους νεκρούς, το καντίς, αντηχεί μια φωνή που αποψιλώθηκε απ' τη φωνή της. Άγγιξε το τίποτα - δηλαδή το κάτι. Το κάτι τι;

Ερωτηματικό. Πρωτογνώρισα το είδος αυτό από το ποίημα kaddish του Ginsberg για τη μητέρα του. Ένας μακρύς μνημονικός αλλά και θριαμβευτικός θρήνος. Θυμάμαι δύο από τους πιο ευαίσθητους συγγραφείς μας, τον Κοσμά Πολίτη, στην Ερόικα που παρουσιάζει τον Εβραίο συμμαθητή τους, τον Βενιαμίν, που έπαιζε πιάνο και προκαλούσε μια ανησυχία στα παιδιά - με την υπερευαισθησία του. Και τη φωνή-γραφή του άλλου ποιητή της γλώσσας μας, του Γιώργου Σεφέρη:
χωρίς αφή/ χωρίς ανθρώπους/ μέσα σε μια πατρίδα που δεν είναι πια δική μας/ ούτε δική σας.
Αυτός είναι ο τρόπος του θρήνου, ένα καντίς, χωρίς τελειωμό που μας ταιριάζει, γιατί ξυπνήσαμε μια μέρα που δεν ήταν μέρα, ούτε νύχτα, αλλά ένας εφιάλτης.
Τα ξεσήκωσα αυτά από την δεύτερη έκδοση του Μυθιστορήματος, 1935. Την πρώτη την εξαφάνισε η δίνη του πολέμου - κι αυτή που ήταν του Μάη 1940, μου την είχε δώσει ιδιοχείρως. Αντίτυπο 524. το προτελευταίο από τα 525. Ανυπόγραφο - αλλά με σημειώσει στο οπισθόφυλλο, τίτλους...
Κάτι από κείνη την έκπληξη σαν απόσταγμα μου φέρνουν οι στίχοι του Ιωσήφ Βεντούρα, φίλε:
Ξάπλωσε/ γύρω του/ λέξεις που διαλύονταν/ σε συλλαβές/ Σε γράμματα που/ σχημάτιζαν σεντόνι.
Πρόκειται για μια διαφορετική οδυνηρή εμπειρία μεταγγισμένη σε γλώσσα - αλλά παράλληλη με τη δική μας ευαισθησία, όπου υπάρχει, αν υπάρχει. Δεν την βλέπω πάντα. Αλλά υπήρξε. Τα γράμματα του Αλφαβήτου, του ελληνικού και του εβραϊκού (σημιτικού/φοινικικού) δίπλα-δίπλα:
στο Άλφα το Άλεφ - ταύρος
στο Βήτα το Μπεθ - σπίτι
στο Γάμμα το Γκίμελ - γάντζος/γωνία/καμήλα
στο Δέλτα το Δάλεθ - πόρτα κ.ο.κ.
Το Αλφάβητο του Ομήρου: ένα θαύμα. Αυτή είναι η αληθινή μας συγγένεια, η γλώσσα, το Αλφάβητο, το πήραμε, το δώσαμε ο ένας στον άλλον.
Το βιβλίο του Ιωσήφ Βεντούρα, είναι μια καταγραφή απαράμιλλη της οδύνης και της αληθινής αδελφικότητας των πολιτισμών μας, των θρησκειών και της γλώσσας. Είμαστε ίδιοι και διαφορετικοί, τόσο διαφορετικοί τόσο ίδιοι και τόσο ίδιοι πολιτισμοί και τόσο παλιοί. Αυτή την τόσο σπουδαία αμοιβαιότητα ποιος την καταλαβαίνει σήμερα; Ό,τι δίνουμε, παίρνουμε, δίνουμε ό,τι παίρνουμε!

Αμήν/Σαλόμ

*Ο Νάνος Βαλαωρίτης είναι ποιητής.

*εφημ. "Η ΑΥΓΗ" Ημερομηνία δημοσίευσης: 04/04/2010

Ο Νίκος Καββαδίας στο επίκεντρο του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης

100 χρόνια από τη γέννησή του

Αφιερωμένη στον Νίκο Καββαδία, έναν από τους πιο γνωστούς και εμπνευσμένους Έλληνες ποιητές του 20ού αιώνα, είναι από το ΕΚΕΒΙ η φετινή Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννησή του.

Έτσι, στις 21 Μαρτίου η Αθήνα θα πλημμυρίσει από στίχους του, θα δημιουργηθεί ειδικός ιστοτόπος στον ηλεκτρονικό κόμβο του ΕΚΕΒΙ, ενώ έχουν προγραμματιστεί ειδικές εκδηλώσει σε πολλά σχολεία της χώρας.

Συγκεκριμένα, ο ηλεκτρονικός κόμβος του ΕΚΕΒΙ θα φιλοξενήσει ιστότοπο αφιερωμένο στον Νίκο Καββαδία που θα περιλαμβάνει χρονολόγιο, εργογραφία, βιβλιογραφία και επιλογή κριτικών, δίνοντας μια πλήρη παρουσίαση του έργου ενός βιωματικού ποιητή της «γενιάς του '30» που ακροβάτησε μέσα από τους στίχους αλλά και τα πεζά του στα όρια του υπερρεαλισμού, πάντα όμως στο πλαίσιο της παραδοσιακής στιχουργικής φόρμας και ρυθμικής τεχνικής.

Επίσης, στο πλαίσιο του αφιερώματος, το ΕΚΕΒΙ θα οργανώσει, σε συνεργασία με τις εκδόσεις «Αγρα», ημερίδα με ειδικούς ομιλητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό οι οποίοι θα συζητήσουν για το πολυδιάστατο έργο του Νίκου Καββαδία.

Τέλος, κατά τη διάρκεια της χρονιάς το ΕΚΕΒΙ θα οργανώσει σε σχολεία σε όλη την Ελλάδα εκδηλώσεις για τον συγγραφέα Νίκο Καββαδία στο πλαίσιο του προγράμματος «Συγγραφείς και εικονογράφοι στα σχολεία».

Αφιέρωμα και στον Τσίρκα

Το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου τιμά φέτος και έναν άλλο μεγάλο Έλληνα λογοτέχνη, τον Στρατή Τσίρκα, με αφορμή τα 30 χρόνια από τον θάνατό του.

Το ΕΚΕΒΙ έχει αναρτήσει στον ηλεκτρονικό του κόμβο ιστότοπο αφιερωμένο στον Στρατή Τσίρκα, όπου περιλαμβάνεται μια πλήρης παρουσίαση της ζωής και του έργου του: χρονολόγιο, εργογραφία, βιβλιογραφία και επιλογή κριτικών για τις Ακυβέρνητες Πολιτείες. Παρουσιάζεται επίσης για πρώτη φορά σε πλήρη μορφή ο βιβλιογραφικός κατάλογος της «Βιβλιοθήκης Τσίρκα».

Επίσης, είναι έτοιμος σε πλήρη μορφή ο βιβλιογραφικός κατάλογος της «Βιβλιοθήκης Τσίρκα» ο οποίος δεν καταγράφει απλώς τους 3.000 τίτλους της συλλογής, αλλά και τις αφιερώσεις συγγραφέων προς τον Τσίρκα, ενώ παρέχει στους ερευνητές τη δυνατότητα να γνωρίζουν εάν στο περιθώριο κάθε βιβλίου υπάρχουν ιδιόχειρες σημειώσεις ή υπογραμμίσεις του Τσίρκα. Ο κατάλογος έχει δημοσιευθεί σε μορφή ηλεκτρονικής έκδοσης στον ειδικό ιστότοπο για τον Τσίρκα.

Τέλος, το ΕΚΕΒΙ φιλοξενεί στους χώρους του την προσωπική συλλογή βιβλίων του Στρατή Τσίρκα την οποία δώρισε το 1998 η σύζυγός του συγγραφέα κ. Αντιγόνη Χατζηανδρέα. Τον Δεκέμβριο 2004, αφού αποκαταστάθηκαν κάποιες φθορές που είχαν υποστεί τα βιβλία από την υγρασία, η συλλογή στεγάστηκε στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο του 3ου ορόφου, στο νέο κτήριο του ΕΚΕΒΙ (Αθανασίου Διάκου 4, περιοχή Μακρυγιάννη) και είναι πλέον ανοιχτή για το κοινό (καθημερινά 9.00 π.μ.-5.00 μ.μ., τηλ. 210-9200306 210-9200306, υπεύθυνη κ. Μάγδα Τσουμή).

Η «Βιβλιοθήκη Τσίρκα» περιλαμβάνει 3.000 τόμους από την προσωπική συλλογή του συγγραφέα -σπάνιες εκδόσεις ελληνικών και ξενόγλωσσων βιβλίων και περιοδικών του 19ου και 20ου αιώνα με χειρόγραφες σημειώσεις του συγγραφέα. Αποτελεί πολύτιμο υλικό για τους ερευνητές κυρίως και τους μελετητές του έργου του, που μπορούν μεταξύ άλλων να βρουν ενδιαφέροντα στοιχεία - αφιερώσεις από τον ίδιο ή από άλλους συγγραφείς προς αυτόν, ιδιόχειρες σημειώσεις ή υπογραμμίσεις.

Διαβάστε Επίσης
Νίκος Καββαδίας: Ενας ποιητής ναυτικός
Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artId=319698&dt=12/03/2010#ixzz0iBiNy9t7

«Δίκαιο της Υγείας» της Μαρίας Μητροσύλη από τις εκδ. Παπαζήση

Το έργο «Δίκαιο της Υγείας» της Μ. Μητροσύλη προσεγγίζει συστηματικά, σε έκταση και βάθος το δίκαιο της υγείας, έναν κλάδο που τα τελευταία χρόνια σημειώνει μεγάλη ανάπτυξη διεθνώς, λόγω της εντυπωσιακής προόδου της ιατρικής. Αποτελεί ένα αυτόνομο κλάδο του δικαίου, με σκοπό την έρευνα οργανωτικών και ουσιαστικών ζητημάτων που απασχολούν το δημόσιο, αλλά και το ιδιωτικό δίκαιο.

Η μελέτη εξετάζει καταρχάς τις γενικές αρχές που διέπουν το δίκαιο της υγείας, την έννοια της υγείας και το συνταγματικό δικαίωμα των πολιτών στην υγεία. Αναφέρεται ειδικά στις εθνικές πηγές του εν λόγω δικαίου, στο ευρωπαϊκό δίκαιο, καθώς και στις αποφάσεις και γνωμοδοτήσεις των διεθνών οργανισμών και της νομολογίας. Στη συνέχεια μελετά την οργάνωση και διοίκηση του συστήματος υγείας στην Ελλάδα σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο.

Ερευνά τις μονάδες υγείας του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, που ασχολούνται με την παροχή υπηρεσιών πρόληψης, διάγνωσης, θεραπείας και αποκατάστασης, καθώς και με διατάξεις που αφορούν στη χρηματοδότηση τους, στις προμήθειες και στις συμπράξεις δημοσίου-ιδιωτικού τομέα. Επίσης εστιάζει στο νομικό καθεστώς που διέπει τους επαγγελματίες υγείας και την επαγγελματική τους ευθύνη (αστική, ποινική καν πειθαρχική/δεοντολογική).

Το έργο προσεγγίζει ακόμη ζητήματα που αφορούν την έννομη σχέση ιδίως γιατρού-ασθενή, τις πράξεις φροντίδας υγείας με ειδική αναφορά στη συναίνεση του ασθενή ύστερα από ενημέρωση. Επικεντρώνεται ακόμη σε ειδικά θέματα φροντίδας υγείας που απασχολούν τις σύγχρονες κοινωνίες, όπως η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, οι μεταμοσχεύσεις ιστών και οργάνων, η ευθανασία κ.α. Συγκεκριμένη αναφορά γίνεται στην ψυχική υγεία με στόχο τη μη διάκριση σωματικής και ψυχικής ασθένειας. Τέλος η μελέτη ολοκληρώνεται με τα δικαιώματα των ασθενών και τις Ανεξάρτητες Αρχές και Επιτροπές προστασίας τους.

Σ' αυτή περιλαμβάνεται εκτενής βιβλιογραφία και πηγές. Ενδιαφέρει γιατρούς, νοσηλευτές και άλλους επαγγελματίες υγείας, καθώς και νομικούς που ασχολούνται με το δίκαιο της υγείας, τους φοιτητές, αλλά κάθε πολίτη.

----------------
* Η Μαρία Μητροσύλη είναι διδάκτωρ της νομικής και εργάζεται ως βοηθός του Συνηγόρου του Πολίτη. Μαζί με την Έμμυ Φρονίμου, είναι συντάκτριες της έρευνας: "Οικογενειακή, κοινωνική και επαγγελματική επανένταξη ειδικών ομάδων πληθυσμού: η περίπτωση των γυναικών κρατουμένων", Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, 2008

Το Μεγάλο Βραβείο στον Νάνο Βαλαωρίτη

Ο Νάνος Βαλαωρίτης, από τους μεγαλύτερους εν ζωή σύγχρονους ποιητές με διεθνή αναγνώριση, μία από τις πιο αυθεντικές και πρωτότυπες φωνές της σύγχρονης Ελλάδας, αλλά κι ένας ασυμβίβαστος άνθρωπος, τιμήθηκε με το Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας για το σύνολο του έργου του.

Αυτή η βράβευση-αναγνώριση, αν και με καθυστέρηση, ήταν μια οφειλή της πολιτείας στον 88χρονο σήμερα ποιητή της αυτόματης γραφής, που σε όλη την πορεία του ακολουθεί έναν διαχρονικό υπερρεαλισμό.

Ο δισέγγονος του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη είναι μια πολύπλευρη και πολυσχιδής προσωπικότητα. Η ποίηση, ο κριτικός στοχασμός, η αφηγηματική πεζογραφία και θεατρική γραφή, στα ελληνικά, στα αγγλικά και στα γαλλικά, αποτελούν τις βασικές κατευθύνσεις στις οποίες εκτυλίσσεται η πνευματική του δραστηριότητα. Μέσα σ' αυτήν και η ζωγραφική...

Γεννημένος στη Λοζάνη της Ελβετίας, από το 1939, οπότε εμφανίζεται στον χώρο της ποίησης, μέχρι σήμερα βρίσκεται σε πνευματική εγρήγορση, με ένα πλούσιο ποιητικό, πεζογραφικό, δοκιμιακό και μεταφραστικό έργο. Γράφει ασταμάτητα και ενδιαφέρεται για τα κοινά - τα τελευταία χρόνια εντάχθηκε στους Οικολόγους Πράσινους. Η γνωριμία του στο Παρίσι με τον Αντρέ Μπρετόν και τους υπερρεαλιστές, αλλά και με τον Ανδρέα Εμπειρίκο, υπήρξε καθοριστική. Στην περίοδο της Χούντας αυτοεξορίστηκε στην Αμερική, όπου δίδαξε συγκριτική λογοτεχνία και γραφή στο Πανεπιστήμιο του Σαν Φρανσίσκο (1968-1996).

Τιμήθηκε με πολλά βραβεία στο εξωτερικό και στην Ελλάδα - τρία Κρατικά Βραβεία (το πρώτο το αρνήθηκε). Το 1976 αρνήθηκε την πρόταση να γίνει αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.

Ποιοι είναι οι νικητές των υπόλοιπων Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας, τα οποία αποφασίστηκαν από την αρμόδια κριτική επιτροπή, την Τρίτη το βράδυ, μαζί με την τελική σορτ λιστ: Το Βραβείο Μυθιστορήματος, ο Γιάννης Ατζακάς, για το εξαιρετικό αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα του «Θολός βυθός» (Αγρα), με το οποίο αναπλάθει και αναστοχάζεται τις εμπειρίες του ως παιδιού του εμφυλίου στις παιδουπόλεις της Φρειδερίκης.

Το Βραβείο Ποίησης, ο Λευτέρης Πούλιος, από την ποιητική γενιά του 70, για τη συλλογή του «Τελευταία πράξη» (Κέδρος). Το Βραβείο Διηγήματος, εξ ημισείας ο Αργύρης Χιόνης («Οριζόντιο ύψος», Κίχλη) και ο Τόλης Νικηφόρου («Ο δρόμος για την Ουρανούπολη», Νεφέλη).

Το Βραβείο Δοκιμίου, ο Χρήστος Ρουμελιωτάκης για τις «Ασκήσεις αυτογνωσίας» (Τυπωθήτω, Γκούντεμπεργκ). Το Βραβείο Μαρτυρίας-Χρονικού, η Αλεξάνδρα Ιωαννίδου για το «Υπόθεση Γκράνιν: η λογοτεχνική κριτική στο εδώλιο. Η δίκη της «Επιθεώρησης Τέχνης» το 1959 και η απολογία του Κώστα Κουλουφάκου» (Καστανιώτης).

Τέλος, το Βραβείο Λογοτεχνικού Περιοδικού απονέμεται σε δύο περιοδικά της επαρχίας, τον «Πόρφυρα» (Κέρκυρα) και το «Εντευκτήριο» (Θεσσαλονίκη).

*εφημ. "ΕΘΝΟΣ" στις 26.12.09

Ολος ο Σαββόπουλος σε δύο τριπλές κασετίνες

Αρχίζει  η νέα μεγάλη προσφορά του «Βήματος της Κυριακής»,

 με 60 τραγούδια και ένα DVD του κορυφαίου τραγουδοποιού

Την πληρέστερη των τελευταίων ετών παρουσίαση του έργου του Διονύση Σαββόπουλου αποτελεί η νέα πολιτιστική προσφορά του «Βήματος της Κυριακής», που αρχίζει αύριο και θα ολοκληρωθεί σε έξι Κυριακές. Υπό τον γενικό τίτλο «Διονύσης Σαββόπουλος. Μας βαράνε ντέφια. Ηχογραφήσεις 1965-2007» παρουσιάζονται σε δύο τριπλές κασετίνες περίπου 60 τραγούδια του σπουδαίου δημιουργού, μαζί με τους στίχους τους, καθώς και ένα DVD. Αύριο στους αναγνώστες του «Βήματος» θα διανεμηθούν η πρώτη τριπλή κασετίνα και το πρώτο CD, με τίτλο «Οι παλιοί μας φίλοι» (Ηχογραφήσεις ΄65-΄69), ενώ θα ακολουθήσουν τα CD «Λευκό μου σεντονάκι, λάμπα μου τρελή» (Ηχογραφήσεις ΄70-΄76) και «Επαρχιώτης στην Ομόνοια» (Ηχογραφήσεις ΄77-΄83). Η δεύτερη τριπλή κασετίνα περιλαμβάνει τα CD «Κάτι μ΄ αρρωσταίνει σ΄ αυτή την πολιτεία» (Ηχογραφήσεις ΄67-΄06) και «Πιστεύω σε ένα μονοπάτι» (Μια βραδιά, 12.11.2006, στο Γκάζι) καθώς και το DVD «Ο Πυρήνας».

Ουσιαστικά η συλλογή των τραγουδιών του Διονύση Σαββόπουλου χωρίζεται σε τρεις περιόδους, καθεμία από τις οποίες καλύπτεται από το αντίστοιχο CD και τραγούδια όπως «Συννεφούλα», «Αγγελος εξάγγελος», «Ας κρατήσουν οι χοροί» κ.ά. Στην προσφορά περιλαμβάνεται ακόμη ένα CD με σπάνιες ηχογραφήσεις που καλύπτουν μια ολόκληρη 40ετία, καθώς και ένα πέμπτο με τραγούδια από τον «Πυρήνα». Οσον αναφορά το DVD, πρόκειται για τη μαγνητοσκόπηση μιας παράστασης του Διονύση Σαββόπουλου μαζί με τον Σταύρο Λάντσια και τον Γιώτη Κιουρτσόγλου στο Gazarte το 2006, η οποία είχε ως κορμό λιγότερο γνωστά τραγούδια του.

Κατά τη χθεσινή παρουσίαση της προσφοράς, ο εκ των διευθυντών σύνταξης του «Βήματος της Κυριακής» κ. Ι. Κ. Πρετεντέρης σημείωσε ότι πρόκειται για «μια εκτενέστατη διαδρομή στο έργο του Διονύση Σαββόπουλου, αν και είναι δύσκολο να κλείσεις μια διαδρομή 40 και πλέον ετών σε πέντε CD και ένα DVD». Ο κ. Πρετεντέρης αναφέρθηκε επίσης στο παρελθόν όταν, ως έφηβος, παρακολουθούσε τον τραγουδοποιό στις εμφανίσεις του στο Κύτταρο: «Μετά το τέλος των συναυλιών όλη η παρέα προσπαθούσε να ανακαλύψει τι κρυβόταν πίσω από τους στίχους του Διονύση. Ποιος ήταν ο “Αγγελος εξάγγελος”, για παράδειγμα. Ημασταν οι αποκρυφιστές του Σαββόπουλου». Θύμισε επίσης τη ρήση του Γιάννη Ρίτσου, σύμφωνα με την οποία «ο Σαββόπουλος θα ήταν ο καλύτερος ποιητής αν δεν ήταν ο καλύτερος μουσικός». Από τη δική του πλευρά, ο Διονύσης Σαββόπουλος σημείωσε ότι ο τίτλος της συλλογής («Βαράνε ντέφια») ήταν δική του επινόηση, ενώ υπογράμμισε ότι ο εικαστικός σχεδιασμός της είναι πρωτότυπος και ευχαρίστησε ιδιαιτέρως τον υπεύθυνο του σχεδιασμού κ. Ι. Καρλόπουλο επειδή τον έκανε να μοιάζει με τον... Φου Μαν Τσου. « Ενα παιδικό όνειρό μου έγινε πραγματικότητα » σημείωσε ο ίδιος χαριτολογώντας, ενώ στη συνέχεια η κουβέντα πήγε στα χρόνια της δικτατορίας- άλλωστε τα δύο πρώτα CD περιλαμβάνουν τραγούδια εκείνης της περιόδου. Σημείωσε λοιπόν ο τραγουδοποιός ότι, κατά τη φυλάκισή του στα κρατητήρια, ένα μπερντάχι ξύλο ισοδυναμούσε με ένα τραγούδι: «Ολόκληρο long play έφτιαξα εγώ και η Ασφάλεια ».

Τέλος, ο κ. Λ. Λιάβας, εθνομουσικολόγος, καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, στην ομιλία του υπογράμμισε ότι ο Διονύσης Σαββόπουλος με το έργο του ανακεφαλαιώνει αισθήματα και προφητεύει μελλούμενα, στην αφετηρία μιας νέας εποχής, και σημείωσε ότι «διακατέχεται από την εορταστική μελαγχολία του Φελίνι. Στα θεάματα και στις συναυλίες του δίνει πάντοτε μια έντονη θεατρική διάσταση, τις ιστορίες του τις αφηγείται με το ήθος παλιού παραμυθά ή καραγκιοζοπαίκτη, με θέσεις, αντιθέσεις, εναλλαγές, κορυφώσεις, ισορροπίες λόγου, μουσικής και χορού. Είναι σύνθετος αλλά όχι επιτηδευμένος, δύσκολος αλλά όχι δυσνόητος, εσωτερικός αλλά όχι νάρκισσος, δραματικός αλλά όχι μελό, φοβισμένος αλλά όχι φοβικός, μελαγχολικός αλλά όχι καταθλιπτικός. Διατηρεί το προνόμιο να λειτουργεί σαν συμμαθητής αλλά και σαν δάσκαλος, σαν φίλος κολλητός και αδελφός, αλλά και σαν πρόγονος σεβάσμιος».

Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2009 εφημ. "ΤΟ ΒΗΜΑ"

Η συμβολή του LeviStrauss δεν περιορίστηκε στον χώρο της ανθρωπολογίας

  ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ  

Το απρόβλεπτο και το προβλεπτό

του ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΖΕΛΗ *

Η συμβολή του LeviStrauss δεν περιορίστηκε στον χώρο της ανθρωπολογίας.
Η στρουκτουραλιστική μεθοδολογία του επηρέασε μια σειρά από πειθαρχίεςαπό την ψυχανάλυση και την κοινωνιολογία μέχρι τη λογοτεχνία και τον αλτουσεριανό μαρξισμό. Για τον διάσημο γάλλο διανοητή κάθε κοινωνικός θεσμός, όπως η γλώσσα, η οικογένεια, η μαγειρική κτλ., διέπεται από έναν κρυφό κώδικα. Ο κώδικας είναι «κρυφός» με την έννοια πως ακολουθούμε τους επί μέρους κανόνες του χωρίς να έχουμε θεωρητική γνώση αυτών των κανόνων.

Αν πάρουμε τη γλώσσα σαν παράδειγμα, μπορούμε να τη μιλάμε χωρίς να ξέρουμε ή έχοντας ξεχάσει τους γραμματικούς και συντακτικούς κανόνες που αποστηθίσαμε στο σχολείο.

Κατά τον Levi-Strauss όλοι οι θεσμοί λειτουργούν όπως η γλώσσα. Λειτουργούν στη βάση κρυφών κωδίκων που η στρουκτουραλιστική μέθοδος προσπαθεί να αποκρυπτογραφήσει, να φέρει στην επιφάνεια. Η στρουκτουραλιστική προσέγγιση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στη συγχρονική, στατική ανάλυση πολιτισμικών κυρίως προϊόντων/φαινομένων, όπως τα παραμύθια, οι μύθοι, η λογοτεχνία, η μουσική κτλ.

Σήμερα στις κοινωνικές επιστήμες δεν είναι πια ο στρουκτουραλισμός αλλά ο μεταστρουκτουραλισμός που είναι της μόδας. Ο τελευταίος θεωρεί ότι ο κοινωνικός κόσμος δεν λειτουργεί σαν ένα καλοκουρδισμένο ρολόι. Το κοινωνικό είναι χαώδες, ρευστό, απρόβλεπτο, τυχαίο. Οι κρυφοί κώδικες υπάρχουν κυρίως στη φαντασία των στρουκτουραλιστών. Δεν συμφωνώ με αυτή την άποψη. Στον χώρο του κοινωνικού υπάρχει το χαώδες αλλά υπάρχει και το δομημένο, υπάρχει το απρόβλεπτο αλλά υπάρχει και το προβλεπτό, υπάρχει το απροσδιόριστο αλλά και το προσδιορισμένο. Βέβαια, ο στρουκτουραλισμός δεν είναι το μαγικό κλειδί που ανοίγει όλες τις πόρτες. Ανοίγει όμως ορισμένες από αυτές.

* Ο κ.Νίκος Μουζέλης είναι ομότιμος καθηγητής Κοινωνιολογίας στη London School of Εconomics.

** από την εφημ. "ΤΟ ΒΗΜΑ"  - Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2009